ირანში მიმდინარე ომი ზიანს აყენებს აშშ-ის გავლენას მთელ მსოფლიოში და ამწვავებს ურთიერთობას იმ ქვეყნებთანაც კი, რომლებიც უკვე დაღლილები არიან პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მეორე ვადით. ეს გავლენის შესუსტება შესაძლოა რთულად აღდგენადი აღმოჩნდეს, რადგან აშშ-ის მეტოქეები, მაგალითად ჩინეთი, ცდილობენ არსებული სიტუაციით მაქსიმალურად ისარგებლონ. ამის შესახებ Politico წერს.
როგორც გამოცემა წერს, ბანგლადეშიდან სლოვენიამდე საწვავის რაციონირებამ ტრანსპორტი პარალიზებული დატოვა და უკმაყოფილება გამოიწვია იმ ქვეყნების ლიდერებში, რომლებიც იძულებულნი არიან გაუმკლავდნენ იმ ომის შედეგებს, რომელიც თავად არ სურდათ. მუსლიმური უმრავლესობის მქონე ქვეყნებში მედია სივრცე ხშირად ანტიამერიკული რიტორიკით არის სავსე, ხშირად კი ამას მთავრობებიც ჩუმად ეთანხმებიან.
აშშ-ის მოკავშირეებმაც კი ნატო-ში შეზღუდეს მხარდაჭერა ვაშინგტონის მიმართ. ზოგიერთი მათგანი ხაზს უსვამს, რომ ტრამპის ადმინისტრაციას მათთან კონსულტაცია არ გაუვლია ირანის წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებების დაწყებამდე
Politico წერს, რომ როგორც ჩანს, ეს ომი აჩქარებს პროცესს, რომელსაც ზოგიერთი „გათიშვას“ უწოდებს — აშშ-ის დაშორებას მსოფლიოს დიდი ნაწილისგან მას შემდეგ, რაც ტრამპი კვლავ დაბრუნდა ხელისუფლებაში და ეკონომიკურ თუ სამხედრო ძალას ქაოსურად იყენებს, მათ შორის ტარიფების დაწესებით.
„ბევრი უკვე გაღიზიანებულია იმით, რამდენად ქაოტურად მიმდინარეობდა ეს ომი, და შეშინებულია შესაძლო ეკონომიკური დარტყმით, თუმცა საპასუხოდ მასშტაბური პროტესტები არ მინახავს.
თუ შემდეგი პრეზიდენტი უფრო გონიერი ადამიანი იქნება, აშშ-ის იმიჯი შეიძლება გაუმჯობესდეს, მაგრამ ეს პოლიტიკოსების წინაშე რთულ გრძელვადიან კითხვებს აყენებს ალიანსთან დაკავშირებით: რამდენად შორს შეგვიძლია წავიდეთ აშშ-ის მიმართ ერთგულებაში და რა უნდა გავაკეთოთ, თუ ერთ დღეს მათზე დაყრდნობას ვეღარ შევძლებთ,“ - განუცხადა გამოცემას ვაშინგტონში ერთ-ერთმა დიპლომატმა.
აშშ-ის ზოგიერთი ყოფილი ოფიციალური პირი აცხადებს, რომ დონალდ ტრამპის მხრიდან ირანის მიმართ მიზნების მუდმივი ცვლილება ნდობას არ აძლიერებს.
„მოკავშირეებმა არ იციან, რის უნდა სჯეროდეთ, მოწინააღმდეგეებმა – რის უნდა ეშინოდეთ, ხოლო მის საკუთარ კაბინეტსაც კი არ ესმის, რეალურად რა არის მისი სტრატეგია ან განზრახვები,“ – განაცხადა ტომას რაიტმა, რომელიც ჯო ბაიდენის ადმინისტრაციაში ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს თანამშრომელი იყო.
მისი თქმით, გრძელვადიანი პროგნოზი კატასტროფული ჯერ არ არის, თუმცა ჩნდება კითხვა: „რას გააკეთებენ ჩინეთი, რუსეთი, ჩრდილოეთ კორეა და ირანი მომდევნო ორ წელსა და ცხრა თვეში, თუ ეს დრეიფი გაგრძელდება?“
კომენტარის თხოვნაზე პასუხად თეთრი სახლის პრესსპიკერმა ანა კელიმ განაცხადა, რომ ტრამპის „ამერიკა უპირველეს ყოვლისა“ პოლიტიკამ უკეთესი სავაჭრო შეთანხმებები მოიტანა, გააფართოვა პარტნიორობა ნარკოტრაფიკის წინააღმდეგ ბრძოლაში და გაზარდა მოკავშირეების თავდაცვითი ხარჯები.
„მსოფლიოს ლიდერები 47 წლის განმავლობაში საუბრობდნენ ირანის მხრიდან არსებულ საფრთხეზე, მაგრამ არავის ეყო გამბედაობა, რეალურად დაეწყო მისი მოგვარება, „როგორც კი ყველა ჩვენი მიზანი შესრულდება, მათ შორის ირანის ბირთვული საფრთხის საბოლოო აღმოფხვრა, მთელი მსოფლიო გახდება უფრო უსაფრთხო, სტაბილური და უკეთესი,“ – აღნიშნა კელიმ.
გამოცემა წერს, რომ მას შემდეგ, რაც 28 თებერვალს აშშ-მ და ისრაელმა ირანის წინააღმდეგ ომი დაიწყეს, მსოფლიო ენერგეტიკული სექტორი შეირყა ჰორმუზის სრუტის დახურვისა და ირანის მიერ ახლო აღმოსავლეთში ენერგეტიკულ ობიექტებზე განხორციელებული თავდასხმების გამო.
აშშ-მა, რომელიც უკვე იყო ნავთობისა და გაზის ერთ-ერთი უდიდესი მწარმოებელი მსოფლიოში, მოკლევადიან პერსპექტივაში ენერგეტიკულ ბაზრებზე საკუთარი გავლენა გააძლიერა, თუმცა ეს სარგებელი შესაძლოა დროებითი აღმოჩნდეს.
გამოცემა აღნიშნავს, რომ ომის გაგრძელებასთან ერთად აშშ-ის სამხედრო ალიანსებში არსებული დაძაბულობის უგულებელყოფა უკვე შეუძლებელია.
რეგიონში წინა ომების დროს აშშ-ის პრეზიდენტებს ხშირად შეძლებიათ მოკავშირეების გაერთიანება, მათ შორის იმ ქვეყნებისა, რომლებიც თავდაპირველად თანამშრომლობაზე დიდ სურვილს არ გამოხატავდნენ.
მათ შორის იყო დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციაც, რომელმაც გასულ წელს პარტნიორებს სთხოვა დახმარება ისრაელის ქალაქებისა და სამოქალაქო ინფრასტრუქტურის დასაცავად ირანის თავდასხმებისგან.
გამოცემა წერს, რომ ამჯერად დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციას თავისი უახლოესი მოკავშირეებისთვისაც კი წინასწარ არ მიუწოდებია ინფორმაცია და მას შემდეგ მათთვის კონკრეტული თხოვნებიც არ წაუყენებია.
ამას გარკვეული შედეგებიც მოჰყვა. ჰორმუზის სრუტის დახურვის საპასუხოდ დიდმა ბრიტანეთმა და საფრანგეთმა რამდენიმე შეხვედრა გამართეს ათეულობით მოკავშირე სახელმწიფოსთან, თუმცა აშშ-ის მონაწილეობის გარეშე, რათა ომის დასრულების შემდეგ სრუტის გახსნის უზრუნველყოფის გეგმა შეიმუშაონ.
ევროპული ინიციატივა სავაჭრო გემების დასაცავად თავდაცვითი ოპერაციების ჩატარებას ითვალისწინებს, თუმცა მათი განხორციელების ვადები და ძალების შემადგენლობა ჯერ კიდევ დამუშავების პროცესშია.
